Brama Człuchowska grudzień 2025-wrzesień 2026

    Początki ruchu wolnomularskiego przypadają na pierwsze dziesięciolecia XVIII w. Działalność organizacji zazwyczaj postrzegana jest przez pryzmat jej hermetycznego charakteru i niezrozumiałych dla niewtajemniczonych, symboliki, rytuału oraz panującej w lożach hierarchii. Rzadziej dostrzega się materialne i niematerialne dziedzictwo pozostawione przez wolnomularzy.  

    Na kształtowanie obrazu masonerii wpływ wywarła również beletrystyka. Opis wolnomularskiej inicjacji odnaleźć można w „Popiołach” Stefana Żeromskiego oraz w ekranizacji powieści wyreżyserowanej przez Andrzeja Wajdę. Historia loży masońskiej stanowi także tło adresowanej do młodzieży powieści „Niesamowity dwór”, autorstwa Zbigniewa Nienackiego.

   Do dziś zachowało się szereg budynków, które są świadectwem działalności dawnych lóż, jednym z nich jest okazały gmach, położony przy ul. Grunwaldzkiej 6 w Chojnicach. Materialnym dziedzictwem związanym z obrzędami wolnomularskimi są również elementy stroju, insygnia i ordery. Na ekspozycji zaprezentowano m.in.: bicorn wolnomularza Rytu Templariuszowskiego (Stany Zjednoczone XIX w.), tricorn wolnomularza Rytu Francuskiego (Anglia XX w.), pagony wolnomularza Rytu Templariuszowskiego (Stany Zjednoczone XIX/XX w.), fartuch Honorowego Mistrza (Stany Zjednoczone XIX/XX w.), torebkę na fartuch wolnomularza (Szwecja XVIII w.) oraz  gwiazdę na szarfę wolnomularza Rytu Templariuszowskiego (Stany Zjednoczone XIX/XX w.)

    Pośród druków na wystawie pokazano m.in. spisy członków, statut i śpiewnik loży chojnickiej, menu Loży Kościuszko, egzemplarz Freimauer-Zeitung z 1867 r., a także skierowane przeciw wolnomularzom publikacje autorstwa ks. Augustyna Baruela i Ericha Ludendorffa.

   Prezentowane na ekspozycji obiekty pochodzą z kolekcji dr. Marka Kołyszki i zbiorów Muzeum Historyczno-Etnograficznego im. J. Rydzkowskiego w Chojnicach. Autorką scenariusza wystawy, a także projektu plakatu i zaproszeń jest Anna Chorzępa. Całość zrealizował zespół w składzie: Anna Chorzępa, Marta Potulska, Sabina Stawska-Połom.

Ekspozycja dostępna będzie do września 2026 r.