I Batalion Strzelców w Chojnicach

W okresie międzywojennym Chojnice były miastem garnizonowym. Stacjonował tu I Batalion Strzelców, utworzony w marcu 1926 r. Został on wydzielony jako samodzielna jednostka z 66. Kaszubskiego Pułku Piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.
Chojnice, położone w pobliżu granicy polsko-niemieckiej, miały istotne znaczenie strategiczne, a do zadań żołnierzy należała obrona miasta oraz ważnego węzła kolejowego.
Początkowo żołnierze stacjonowali w tzw. starych koszarach na Nowym Mieście, w których obecnie mieści się Technikum im. Stefana Bieszka oraz w gmachu obecnego II Liceum Ogólnokształcącego i Powiatowej Bursy Szkolnej. W 1936 r. batalion otrzymał nowe koszary w budynku przy ulicy Świętopełka, który obecnie jest siedzibą Powszechnej Wyższej Szkoły Humanistycznej „Pomerania”.
Dowódcami I Batalionu Strzelców w Chojnicach w latach 1926-1939 byli: ppłk Witold Komierowski, ppłk Gwido Kawiński, mjr Alfred Fleszar, mjr Mieczysław Dobrzański, mjr Jan Radoliński, mjr Jan Berek i ppłk Gustaw Zacny.
Święto batalionu obchodzono 24 i 25 czerwca. Zwykle w ramach uroczystości odprawiana była msza święta w intencji zmarłych żołnierzy, odbywał się apel poległych oraz defilada na Rynku. Niekiedy uroczystościom towarzyszyły zawody sportowe, w tym mecz piłki nożnej rozgrywany na stadionie miejskim.
Żołnierze, oprócz wykonywania obowiązków związanych ze służbą wojskową, aktywnie uczestniczyli w życiu społecznym miasta. Brali udział w obchodach świąt narodowych. W koszarach mogli korzystać z własnego kasyna, świetlicy, biblioteki oraz brać udział w kursach dokształcających. Kursy przymusowego nauczania były organizowane w ramach Żołnierskiej Szkoły Początkowej, w której strzelcy uczyli się języka polskiego i arytmetyki oraz historii Polski, geografii i przyrody. Dla podoficerów organizowano kursy gimnazjalne. Przy jednostce funkcjonowała orkiestra.
We wrześniu 1939 r. żołnierze batalionu walczyli w obronie Chojnic. Po otrzymaniu rozkazu wycofania się z miasta, a następnie po kilku dniach walk w Borach Tucholskich, batalion został rozbity. Większość żołnierzy dostała się do niewoli, natomiast część zdołała przedostać się na południe kraju i kontynuowała walkę, m.in. w bitwie nad Bzurą oraz w obronie Warszawy.
W Muzeum Historyczno-Etnograficznym im. J. Rydzkowskiego w Chojnicach przechowywane są fotografie i archiwalia dokumentujące działalność tej jednostki. Kilka z tych dokumentów prezentujemy na załączonych fotografiach.

Anna Urbańska
Bibliografia i źródła:
Borzyszkowski J., Ludność – gospodarka – polityka, [w:] Dzieje Chojnice, red. K. Ostrowski, Chojnice 2003, s. 438-440.
„Dziennik Pomorski”, nr 145 z 25 VI 1932 r.; nr 143 z 23 VI 1935 r.
Księga Pamiątkowa Dziesięciolecia Pomorza 1920-1930, Toruń 1930, s 193-196, 201-202.
Ostrowski K., Bedeker chojnicki A-Ż, Chojnice 2009, s. 22-24.