Twarze niepodległości ziemi chojni
(11kB)
(11kB)

 

Muzeum Historyczno – Etnograficzne im. Juliana Rydzkowskiego w Chojnicach wspólnie z Towarzystwem Przyjaciół Muzeum wydało okolicznościową, ilustrowaną publikację pt. Twarze Niepodległości ziemi chojnickiej.

 

(11kB)

 


 

Chojnice i ziemia chojnicka w czasach II Rzeczypospolitej


Powrót Chojnic i ziemi chojnickiej w granice II Rzeczypospolitej zapoczątkowany dnia 31 stycznia 1920 roku uroczystym powitaniem 59 pułku Piechoty Wielkopolskiej, dowodzonego przez ppłk. Stanisława Wrzalińskiego na chojnickim rynku, rozpoczął nowy rozdział dziejów miasta i regionu, poświęcony odbudowie polskiej państwowości na  południowym skraju Pomorza. Wystawa Chojnice i ziemia chojnicka w II Rzeczypospolitej przybliża różnorodne aspekty życia miasta i regionu w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Zaprezentowane na ekspozycji interesujące zabytki, w tym archiwalia i oryginalne fotografie, pozwalają poznać ważne postaci i wydarzenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego ówczesnego miasta. Obrazują zwłaszcza działające licznie stowarzyszenia kulturalne oraz organizacje, umożliwiając zarysowanie znaczących przemian społecznych i narodowościowych, jakie zaszły w Chojnicach i regionie po 1920 r. Wystawę otwiera ręcznie haftowany przez mieszkanki Chojnic sztandar z wyszytym Białym Orłem, którym, przyozdobiono ratusz miejski w dniu 31 stycznia 1920 r. Ważnym jej wątkiem, który oddaje najlepiej atmosferę tamtych czasów są relacje prasowe, ogłoszenia i reklamy, dotyczące zarówno ogólnopolskich wydarzeń politycznych, czy specyfiki lokalnego handlu, jak i ciekawych wydarzeń kulturalnych. Ważnym jej wątkiem, który oddaje najlepiej atmosferę tamtych czasów są relacje prasowe, ogłoszenia i reklamy, dotyczące zarówno ogólnopolskich wydarzeń politycznych, czy specyfiki lokalnego handlu, jak i ciekawych wydarzeń kulturalnych.

 

 

 


 

(11kB)

 

Czy genius loci Kaszub sprzyja artystom? Czy i jaki udział może mieć natura i tradycja w procesie tworzenia? Jak daleko i w jak różnych kierunkach mogą iść artyści, których twórczość wywodzi się z tych samych korzeni? W końcu – czy sztuka ludowa i ta pochodząca od profesjonalnego artysty, związanego z Akademią Sztuk Pięknych, mogą być przez nas podobnie odbierane i równie silnie na nas oddziaływać?

 

 

 

(11kB)

 

 

 


 

ZABYTEK MIESIĄCA
lipiec

 

Żuraw


Żuraw trafił do kolekcji Muzeum Historyczno - Etnograficznego w Chojnicach, a właściwie wtedy jeszcze Muzeum Regionalnego w Chojnicach w latach 60. ubiegłego wieku wraz z kilkoma innymi obiektami z kategorii myśliwskiej czy przyrodniczej.

 


 

 

(11kB)


6 sierpnia 1932 r. - Otwarcie Muzeum Regionalnego w Chojnicach ze stałą ekspozycją w domu W.J. Schreibera na rogu Rynku i ul. Gdańskiej (dziś T. Kościuszki) pod patronatem Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i kierownictwem Juliana Rydzkowskiego.

1939 – 1945 – Podczas wojny zbiory muzealne w większości uległy zniszczeniu.

1960 r. – Reaktywowanie Muzeum Regionalnego z siedzibą w ratuszu pod opieką Miejskiej Rady Narodowej.

maj 1962 r. – Stałą siedzibą muzeum została przystosowana do funkcji muzealnej Brama Człuchowska na murach miejskich...



 

(11kB)
Spotkania muzealne
(11kB)

Kaszubska regionalna sztuka ludowa jest jednym z priorytetów działalności muzeum. Opiera się ona na stałych kontaktach z twórcami ludowymi, wzajemnej wymianie informacji o rozwoju twórczości, udziałach w wystawach, konkursach, publikacjach. Przykładem takich muzealnych spotkań były odwiedziny u Józefa Chełmowskiego w Brusach –Jagliach.

Józef Chełmowski zmarł
6 lipca 2013 r.
Odszedł wielki twórca kaszubski, który swoją twórczością obudził bogactwo duchowe kultury ludowej Kaszub.

Kilka słów o Bramie Człuchowskiej

Strona główna » Kilka słów o Bramie Człuchowskiej


Brama Człuchowska jest wizytówką Chojnickiego Muzeum. To tutaj urzędował Julian Rydzkowski - jego założyciel i kustosz, którego doskonale pamiętają starsi Chojniczanie, to ona do dziś pełni funkcję głównego obiektu wystawienniczego. Jest również jednym z najważniejszych zabytków Chojnic, pozostającym w pamięci odwiedzających je turystów a dla wszystkich mieszkańców miasta i jego częstych bywalców - oczywistym elementem chojnickiego krajobrazu.

Początki

Pierwsze zachowane, pisane źródło, w którym mowa jest o bramach i obwarowaniach Chojnic pochodzi z 1365 r. Nie wiemy dokładnie kiedy owe umocnienia obronne powstały, jednak budowę Bramy Człuchowskiej, nazywanej inaczej Bramą Kamienną, datuje się na I poł. XIV w. Była ona jedną z 26 baszt, wśród których znajdowały się cztery bramy, przez które można było dostać się na teren średniowiecznych Chojnic. Położona od zachodniej strony, na drodze prowadzącej z Chojnic do Człuchowa, pełniącego wtedy ważną rolę siedziby komtura. Zbudowana została, podobnie, jak znajdująca się od tej samej strony Brama Młyńska (inaczej Wodna) na planie kwadratu, z cegły, z kamiennym fundamentami, w stylu pomorskiego gotyku. W Lustracji województwa pomorskiego 1565 jest opisywana jako brama, na której znajduje się wielka wieża zamykana mostem zwodzonym, broną i mocnymi wrotami, uzbrojona w wielkie, krótkie działo na dwóch kołach. Dostępu do mostu zwodzonego Bramy broniły dwie baszty przyczółkowe – Słoń i Byk. Pełniła ona wtedy funkcję obronną i obserwacyjną – z widokiem na gościniec od Człuchowa.

Ciekawa historia

Brama była kilkukrotnie przebudowywana, zmieniała również pełnioną przez siebie funkcję. Po raz pierwszy przekształcono ją w XVII wieku, wykorzystano ją jako miejskie więzienie dla osób posiadających chojnickie obywatelstwo. Później ze względu na bliskie sąsiedztwo stała się dzwonnicą znajdującego się na przedmieściu Człuchowskim kościoła Św. Ducha. Funkcję tą pełniła aż do 1937 roku, później przez trzy lata w bramy jako dzwonnicy korzystał kościół Św. Trójcy umiejscowiony na rynku. W międzyczasie, w latach 1888 – 1910, za zgodą gdańskiego konserwatora zabytków przeprowadzono pod okiem chojnickiego architekta Otto, prace budowlane. Przemurowano wtedy przyziemie, przejazd bramny, otwory okienne ostatniej kondygnacji oraz część murów zewnętrznych a także domurowano przybudówkę sięgającą drugiej kondygnacji. Od razu po zakończeniu tej przebudowy wymieniono również więźbę dachową i ceramiczne dachówki.

Przedostatnie prace przy bramie mają już związek z funkcjonującym w mieście od 1932 roku muzeum. W latach 1952-55 oraz w roku 1960 została ona odnowiona i zaadaptowana do celów muzealnych. Odbudowano ostatnią kondygnację i dach, zalano stropy oraz wybudowano klatkę schodową.

Pamiątki z przeszłości

Parę lat temu – w roku 2012 miał miejsce kolejny remont. W jego trakcie wymieniono schody, okna, zamieniono kraty znajdujące się na klatce schodowej na szklane tafle.  Zmieniono też sposób ogrzewania obiektu, z tradycyjnego – węglowego na ogrzewanie gazowe, przyczyniło się to do poprawy warunków klimatycznych – szczególnie ustabilizowania wilgotności, co jest znaczące dla eksponowanych zabytków. Przeprowadzono również prace konserwatorsko-restauratorskie pod nadzorem Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków: usunięto ze ścian szpecące je nawarstwienia, zrekonstruowano ubytki oraz zabezpieczono materiały przed dalszą degradacją, z osłabionych strukturalnie ścian odparowano wilgoć i wzmocniono je preparatem krzemoorganicznym, przywrócono walory estetyczne.
Prace te okazały się ważne nie tylko ze względu na polepszenie warunków ekspozycyjnych Muzeum, bądź poprawienie stanu technicznego budowli lecz również dzięki odkryciom, których dokonano w ich trakcie. Kolejne warstwy tynku odsłoniły piękne czerwone mury  i niespodzianki które kryły przez lata. Jako pierwsze odkryto ostrołukową linię a pod nią cegły ułożone w bezwątkowy sposób, noszące ślady okopcenia. Są to relikty grzewczego urządzenia - kominka, znajdującego się na pierwszej kondygnacji. Na pozostałych piętrach zostały odnalezione pozostałe części instalacji grzewczej – kanały służące transportowaniu ciepłego powietrza. Brama Człuchowska kryła też inne ciekawostki, wiele metalowych, kutych gwoździ i haków różnego zastosowania, fragmenty oryginalnego tynku, gniazda belek stropowych. Poza rozwiązaniami technicznymi odnaleziono również „pamiątki” świadczące o historii budowli. Z czasów wielkich pożarów zachowały się osmolenia w jednej z wnęk okiennych, więźniowie odbywający tam karę pozostawili po sobie liczne podpisy i krzyże wyryte na cegłach, o czasach, w których umieszczono tam dzwonnicę świadczą gniazda belek mocujących dzwony na ostatnim piętrze. Wprawne oko konserwatorów dostrzegło również małe ślady, które są ciekawostką, a wynikają ze sposobu, w jaki wyrabiane były cegły w czasach budowy bramy. Tymi najstarszymi śladami przeszłości są odciski na powierzchni cegieł - łapka psa oraz raciczka zwierzęcia parzystokopytnego.

     
Dziś Brama Człuchowska liczy sobie już około siedmiuset lat. Dzięki funkcjom, które pełniła przez wszystkie lata nie podzieliła losów pozostałych bram miejskich, rozebranych w 1838 roku i przetrwała w krajobrazie Chojnic, który znamy obecnie. Jakie będą jej dalsze losy? Na razie wciąż, świetnie służy Muzeum, swoimi ceglanymi wnętrzami tworząc niepowtarzalny klimat, towarzyszący wszystkim urządzonym w niej wystawom.

 

 M.Cz.

Bibliografia:

Groth A., Zabudowa i ludność, w: Ostrowski K. (red.), Dzieje Chojnic, Urząd Miejski w Chojnicach, Chojnice 2003.

Oleksy M., Relikty rozwiązań architektonicznych ujawnione podczas prac konserwatorsko-restauratorskich we wnętrzach Bramy Człuchowskiej, „Baszta” 2013.

Ostrowski K., Zabytki Chojnic, Urząd Miejski w Chojnicach, Chojnice 2000.

Ostrowski K. Bedeker chojnicki, Urząd Miejski w Chojnicach, Chojnice 2009.

„Baszta” 1986